ECOL ailesindendir
Alterra Yazılım Teklif isteyin

Otomatik test, yazılım güncellemelerini nasıl güvenli hâle getirir?

Otomatik testin ne olduğunu, birim, entegrasyon ve uçtan uca test türlerini, güncellemeden önce izlenecek adımları ve yazılım firmanıza sormanız gereken soruları öğrenin.

· Okuma süresi: 5 dk · Alterra Yazılım

Yazılımlar sürekli değişir. Hatalar düzeltilir, yeni özellikler eklenir, güvenlik güncellemeleri yapılır. Her değişiklik, daha önce sorunsuz çalışan bir yeri bozma riski taşır. İskonto hesabında yapılan küçük bir düzeltme fatura toplamını, yeni bir rapor alanı ise eski bir ekranı etkileyebilir. Her güncellemeden önce bütün yazılımı elle denemek mümkün değildir. Otomatik testler bu sorunu çözmek için yazılır. Bu yazıda otomatik testin ne olduğunu, hangi türlerinin bulunduğunu, güncellemeleri nasıl daha güvenli hâle getirdiğini, neleri yakalayamadığını ve yazılım firmanıza hangi soruları sormanız gerektiğini bulacaksınız.

Otomatik test nedir?

Otomatik test, yazılımı bilinen girdilerle çalıştıran ve çıkan sonucu beklenen sonuçla karşılaştıran küçük bir programdır. Örneğin bir test, 1.000 TL tutarındaki bir siparişe yüzde 10 iskonto uygulandığında sipariş toplamının 900 TL olması gerektiği kuralını sınar. Test bu siparişi oluşturur, toplamı hesaplatır ve sonucu 900 TL ile karşılaştırır. Sonuç farklıysa test başarısız olur ve hangi kuralın bozulduğunu gösterir.

Testler yazılımın kaynak koduyla birlikte saklanır ve her seferinde aynı biçimde çalışır. Bir kişinin saatlerce sürecek kontrolü, otomatik testlerle çok daha kısa sürede ve her güncellemede yeniden yapılabilir. Testlerin adları sistemin kurallarını anlatan cümleler olarak yazıldığında, test listesi aynı zamanda yazılımın okunabilir bir kural listesine dönüşür. Aşağıda bir sipariş modülü için yazılabilecek test adlarına örnekler yer alır.

  • İskonto oranı, bayi grubu için tanımlanan sınırı aşamaz.
  • Stokta olmayan ürün için verilen sipariş, ayarlarda izin verilmedikçe kaydedilmez.
  • Onaylanan sipariş ERP'ye bir kez aktarılır ve yeniden gönderildiğinde ikinci kayıt oluşmaz.
  • Bir bayi yalnız kendi siparişlerini görebilir.

Hangi test türleri vardır?

Testler, yazılımın ne kadar büyük bir parçasını sınadıklarına göre üç gruba ayrılır.

Test türüNeyi sınar?Örnek
Birim testiTek bir hesaplamayı ya da kuralıİskonto ve KDV hesabının doğru yapılması
Entegrasyon testiParçaların birlikte çalışmasınıSiparişin veritabanına eksiksiz yazılması
Uçtan uca testKullanıcının ekranda izlediği akışıGiriş yapıp sipariş verme ve siparişi onaylama

Birim testleri hızlı çalışır ve sayıca en fazla olanlardır. Uçtan uca testler daha yavaştır ve daha kolay bozulur, bu yüzden en önemli akışlarla sınırlı tutulur. Eski özelliklerin yeni bir değişiklikten sonra da çalıştığını sınamaya regresyon testi denir. Regresyon testi ayrı bir tür değildir. Yukarıdaki testlerin her güncellemede yeniden çalıştırılmasıyla yapılır.

Otomatik testler güncellemeyi nasıl daha güvenli hâle getirir?

  • Her değişiklik, yazılımın daha önce sınanmış bütün kurallarına karşı yeniden denenir. Bir yeri düzeltirken başka bir yeri bozma riski azalır.
  • Hata kullanıcıya ulaşmadan önce yakalanır. Hatanın yazılım ekibinde bulunması, sahada bulunmasından çok daha ucuzdur.
  • Küçük ve sık güncellemeler mümkün hâle gelir. Değişiklikler birikip büyük ve riskli bir sürüme dönüşmez.
  • Canlı kullanımda bulunan bir hata, düzeltmesiyle birlikte bir test kazanır ve aynı hatanın fark edilmeden geri dönmesi önlenir.
  • Testlerin tamamı geçmeden hiçbir güncellemenin yayına alınmaması, ekip için açık ve ölçülebilir bir kural oluşturur.

Testleri her değişiklikte kim çalıştırır?

Testlerin çalıştırılması bir geliştiricinin hatırlamasına bırakılmamalıdır. Bu yüzden testler, kodda yapılan her değişiklikten sonra kendiliğinden çalışan bir sisteme bağlanır. Yazılım ekipleri bu düzene sürekli entegrasyon der. Sistem bütün testleri çalıştırır ve sonucu ekibe bildirir. Başarısız bir test varsa değişiklik ana koda alınmaz. Böylece ekipten biri testleri çalıştırmayı unutsa bile hatalı bir değişiklik fark edilmeden ilerleyemez.

Otomatik testler neleri yakalayamaz?

Testler yalnız yazılan kuralı sınar. İhtiyaç yanlış anlaşıldıysa test de aynı yanlışı doğru kabul eder. Ekranın kullanışlı olup olmadığı, bir düğmenin doğru yerde durup durmadığı ya da bir raporun gerçekten işe yarayıp yaramadığı da otomatik testlerin konusu değildir. Bu nedenle kullanıcıların katıldığı kabul testleri ve kullanıcı geri bildirimleri önemini korur. Yazılımın yoğun kullanım altındaki hızı ve dış saldırılara karşı dayanıklılığı da ayrı denemelerle sınanır.

Testlerin kendisi de denetlenmelidir. Hiçbir zaman başarısız olmayan bir test yanlış bir güven verir. Yeni yazılan bir testin, koruduğu kural bilerek bozulduğunda gerçekten başarısız olduğunu görmek iyi bir uygulamadır. Bazı testler, ihtiyaç duydukları veritabanı ya da dış sistem bulunmadığında kendini atlar. Atlanan testlerin sayısı ayrıca gösterilmeli ve bu testler geçen testlerle aynı rapora karışmamalıdır.

Bir güncelleme yayına alınmadan önce hangi adımlardan geçmeli?

  1. Değişiklik, onu sınayan testle birlikte yazılır.
  2. Bütün otomatik testler çalıştırılır. Tek bir test başarısızsa güncelleme bekletilir.
  3. Değişiklik, canlı sistemin bir kopyası olan deneme ortamında kullanıcı gözüyle kontrol edilir.
  4. Veritabanını değiştiren güncellemelerden önce yedek alınır ve yedeğin geri yüklenebildiği denenir. Alterra Yazılım'ın geliştirdiği Yedek+ bu denemeyi, yedeği ayrı bir ortama geri yükleyip sorgu çalıştırarak yapar.
  5. Kullanıcılar için bir sürüm notu hazırlanır ve neyin değiştiği sade bir dille yazılır.
  6. Güncelleme yayına alınır ve ilk saatlerde hata kayıtları izlenir.
  7. Beklenmeyen bir sorun çıkarsa önceki sürüme dönmenin yolu önceden hazırlanmış olur.

Otomatik testin maliyeti nasıl değerlendirilmeli?

Test yazmak, geliştirme süresine eklenen bir iştir ve bu süre teklifte görünür. Bu emeğin karşılığı sonraki her güncellemede alınır. Testi olmayan bir yazılımda her değişiklikten sonra elle yapılan kontroller uzar, kontrol edilmeyen yerlerde çıkan hatalar ise kullanıcıya ulaşır. Test emeğini en çok para, stok, yetki ve dış sistemlere aktarım gibi hatanın pahalıya mal olduğu kurallara yöneltmek, bütçeyi en verimli kullanmanın yoludur. Her ekran alanına ve her görünüm ayrıntısına ayrı test yazmak ise çoğu zaman gerekmez.

Yazılım firmanıza hangi soruları sormalısınız?

  • Otomatik testleriniz var mı ve hangi alanları kapsıyor?
  • Testler her güncellemeden önce çalıştırılıyor mu? Başarısız bir test varken güncelleme yayına alınıyor mu?
  • Canlı kullanımda bulunan hatalar için yeni test yazılıyor mu?
  • Deneme ortamınız var mı ve bu ortamda gerçek kişisel veri kullanılıyor mu?
  • Bir güncelleme sorun çıkarırsa önceki sürüme nasıl dönülüyor?
  • Sürüm notlarını nereden takip edebiliriz?

Bu soruları teklif aşamasında sormak, teklifleri karşılaştırırken de işinize yarar. Teklif değerlendirmesinin diğer adımlarını yazılım tekliflerini karşılaştırma rehberinde bulabilirsiniz.

Nereden başlamalı?

Testi olmayan bir yazılımda her şeyi bir anda test altına almak gerekmez. Para, sipariş ve stok gibi hatanın en pahalıya mal olduğu kurallarla başlayın. Canlı kullanımda bulunan her hatayı düzeltirken ona bir test ekleyin. Zamanla testler, değişikliklerin en sık yapıldığı bölümleri kapsar hâle gelir. Geçmişte yaşanmış ve maliyeti yüksek olmuş hataların listesini çıkarmak, ilk testlerin nereye yazılacağını da gösterir.

Alterra Yazılım web, mobil ve masaüstü yazılımlar geliştirir ve sistemleri birbirine bağlar. Geliştirme alanlarını hizmetler sayfasında görebilirsiniz. Yeni bir projede güncellemelerin nasıl sınanacağını konuşmak için iletişim formunu kullanabilirsiniz.

Bütün yazılar