ECOL ailesindendir
Alterra Yazılım Teklif isteyin

Eski bir yazılımı yenilemek mi, baştan yazmak mı daha doğru?

Eski yazılımın ne zaman sorun hâline geldiğini, yenileme ile baştan yazmanın avantajlarını ve risklerini, parça parça değiştirme yaklaşımını ve verinin güvenle taşınmasını öğrenin.

· Okuma süresi: 5 dk · Alterra Yazılım

Birçok işletme yıllar önce yazılmış bir yazılımla çalışmaya devam eder. Eski bir masaüstü program, bir veritabanı dosyası üzerine kurulmuş bir uygulama ya da ilk yazıldığı günden beri büyüyen bir web sistemi işini görür, ama her değişiklik biraz daha zorlaşır. Yazılımı ilk yazan kişi ayrılmıştır, yazılım yeni işletim sistemlerinde sorun çıkarır ya da yeni sistemlerle veri alışverişi yapamaz. Bu noktada yazılımı adım adım yenilemek ile baştan yazmak arasında bir karar vermek gerekir. Bu yazıda eski yazılımın ne zaman sorun hâline geldiğini, iki yolun avantajlarını ve risklerini, ikisinin arasındaki parça parça değiştirme yaklaşımını ve verinin taşınmasında dikkat edilecek noktaları bulacaksınız.

Eski yazılım hangi noktada sorun olmaya başlar?

Bir yazılımın yaşı tek başına sorun değildir. Aşağıdaki işaretler ise yazılımın işletmeyi yavaşlatmaya başladığını gösterir.

  • Kodu bilen kimse kalmamıştır ve en küçük değişiklik bile günler alır.
  • Yazılım, artık güvenlik güncellemesi almayan bir işletim sistemine ya da veritabanı sürümüne bağlıdır.
  • Bir yeri düzeltmek başka bir yeri bozar ve bu yüzden güncellemelerden kaçınılır.
  • Yazılım ERP, e-ticaret, mobil uygulama ya da elektronik belge sistemleriyle veri alışverişi yapamaz.
  • Verilere yalnız eski programın ekranlarından ulaşılabilir.
  • Kullanıcılar eksikleri Excel tablolarıyla kapatmaya başlamıştır.

Bu işaretlerden yalnız biri varsa genellikle küçük bir düzenleme yeterlidir. Birkaçı aynı anda yaşanıyorsa yazılımın geleceği için bir karar vermek gerekir.

Yazılımı yenilemek ne anlama gelir?

Yenileme, çalışan yazılımı koruyarak onu adım adım iyileştirmektir. Yazılım daha güncel bir altyapıya taşınır, karmaşık bölümleri sadeleştirilir, testleri yazılır ve zayıf parçaları tek tek değiştirilir. Kullanıcılar bu süreçte çalışmaya devam eder. Yıllar içinde yazılıma eklenmiş iş kuralları da kaybolmaz.

Yenilemenin ilk adımı çoğu zaman yazılımı sınanabilir hâle getirmektir. Değişiklik yapmadan önce mevcut davranışı koruyan testler yazılır, ardından altyapı güncellenir ve bölümler tek tek sadeleştirilir. Bu sıra, yenileme sırasında yapılan değişikliklerin kullanıcıların dayandığı bir davranışı bozmasını önler.

Yenilemenin zorluğu eski yapının sınırlarıdır. Geçmişte hızlı çözüm için ertelenen düzenlemeler zamanla birikir ve her yeni değişikliği zorlaştırır. Yazılım ekipleri bu birikmiş yüke teknik borç der. Teknik borç çok büyümüşse her iyileştirme beklenenden uzun sürer ve yenilemenin toplam maliyeti baştan yazmanın maliyetini geçebilir.

Baştan yazmak ne zaman doğru seçimdir?

Yazılımın üzerinde çalıştığı altyapı artık desteklenmiyorsa, kod anlaşılamayacak ve sınanamayacak durumdaysa ya da işletmenin süreci yazılımın tasarımından tamamen uzaklaşmışsa baştan yazmak doğru seçim olabilir. Bu yolun da kendine özgü riskleri vardır.

  • Eski yazılımın içinde, kimsenin yazıya geçirmediği istisnalar ve kurallar bulunur. Bunlar yeni yazılımda unutulursa ancak canlı kullanımda fark edilir.
  • Yeni yazılım hazır olana kadar eski yazılımın bakımı da sürer ve bir süre iki sistem birlikte yaşar.
  • Baştan yazma projesi, yeni isteklerin sürekli eklendiği ve bir türlü bitmeyen bir projeye dönüşebilir.

Baştan yazma kararı verilirse ilk sürümün kapsamı dar tutulmalıdır. Eski yazılımın bütün özelliklerini ilk günde kopyalamaya çalışmak yerine en çok kullanılan işlerle başlamak, geçiş süresini kısaltır.

İki yol nasıl karşılaştırılır?

Aşağıdaki tablo iki yolu kullanıcılar, risk ve maliyet açısından yan yana koyar.

ÖlçütYenilemeBaştan yazma
Kullanıcıya etkisiDeğişiklikler adım adım gelirGeçiş günü büyük bir değişim yaşanır
RiskKüçük parçalara bölünürGeçiş anında yoğunlaşır
Eski kurallarKodun içinde korunurYeniden bulunup yazılmalıdır
Yeni teknolojiEski yapının izin verdiği ölçüde kullanılırBaştan seçilebilir
Maliyetin izlenmesiHer adımda görülürTahmin belirsizliği yüksektir

Parça parça değiştirme nasıl uygulanır?

İki yolun arasında üçüncü bir yaklaşım daha vardır. Eski yazılım çalışmaya devam ederken yeni parçalar yanına eklenir ve eski bölümler tek tek devreden çıkarılır. Bu yaklaşımla sonunda tamamen yeni bir yazılıma geçilir, ancak risk küçük adımlara bölünür.

  1. Yazılımın haritasını çıkarın. Modülleri, verileri, bağlantılı sistemleri, kullanıcıları ve bilinen kuralları listeleyin.
  2. Eski yazılım ile yeni parçalar arasında veri alışverişini sağlayan bir köprü kurun. Bu köprü, iki tarafın aynı veriyi görmesini sağlar.
  3. İşe yalnız veri okuyan ve riski düşük bir bölümle başlayın. Raporlama ekranları çoğu zaman iyi bir başlangıçtır.
  4. Bir bölümü değiştirmeden önce eski yazılımın belirli girdilerle verdiği sonuçları kaydedin. Yeni bölümün aynı girdilerle aynı sonuçları verdiğini otomatik testlerle doğrulayın.
  5. Kullanıcıları yeni bölüme geçirin ve eski bölümü bir süre yalnız okunur hâlde bırakın.
  6. Son bölüm de taşındığında eski yazılımı kapatın ve verilerini arşivleyin.

Dördüncü adımdaki testlerin nasıl çalıştığını otomatik test yazısında bulabilirsiniz.

Verinin taşınması neden en kritik adımdır?

Kod yeniden yazılabilir, ama işletmenin yıllar içinde biriktirdiği veri yeniden üretilemez. Hangi yol seçilirse seçilsin, veri ya yeni sisteme taşınır ya da yeni sistemle uyumlu hâle getirilir. Eski kodların yeni kodlarla eşlenmesi, mükerrer kayıtların temizlenmesi ve boş zorunlu alanların doldurulması bu işin parçasıdır. Taşıma önce deneme ortamında yapılır. Toplam bakiyeler ve kayıt sayıları eski sistemle karşılaştırılır, doğrulamadan geçemeyen kayıtlar gerekçesiyle raporlanır. Geçiş gününü işin en sakin olduğu döneme planlayın. Ay sonu kapanışı, yıl sonu sayımı ve yoğun satış dönemleri geçiş için uygun değildir. Geçişten önce eski sistemin tam bir yedeğini alın ve geri dönüş planını yazılı hâle getirin.

Alterra Yazılım sunucuda arka planda çalışan ve sistemler arasında köprü kuran servisler geliştirir. Entegrasyon katmanında kaynaktan gelen veri doğrulanır ve hedef sistemin alanlarıyla eşlenir, hatalı kayıtlar ise ayrıca raporlanır. Veri aktarımıyla ilgili ayrıntıları entegrasyon sayfasında bulabilirsiniz.

Karar için hangi sorular cevaplanmalı?

  1. Yazılımın kaynak kodu elinizde mi ve bu kod çalışan sürümle aynı mı?
  2. Yazılımın bağlı olduğu işletim sistemi, veritabanı ve geliştirme araçları hâlâ destekleniyor mu?
  3. Yazılımın kurallarını bilen kullanıcılar ve belgeler var mı?
  4. Yazılım kaç kullanıcıya ve kaç modüle hizmet ediyor?
  5. İşletmenin süreci önümüzdeki yıllarda ne kadar değişecek?
  6. Yazılım bir gün kullanılamazsa işletme bundan nasıl etkilenir?
  7. Geçiş için ne kadar bütçe ve zaman ayrılabilir?

Kaynak kod elinizde değilse ya da kod çalışan sürümle uyuşmuyorsa yenileme seçeneği zayıflar. Bu durumda yazılımın davranışı ekranlardan, raporlardan ve veritabanından çıkarılır ve yeni yazılım bu davranışa göre tasarlanır.

Nereden başlamalı?

Karar vermeden önce yazılımınızın bugünkü durumunu kısa bir notla özetleyin. Hangi modüllerin kullanıldığını, hangi sorunların sık yaşandığını, yazılımın hangi altyapıya bağlı olduğunu ve verilerin nerede durduğunu yazın. Notu hazırlarken yazılımı her gün kullanan kişilerin görüşünü de alın, çünkü yazıya geçirilmemiş kuralları en iyi onlar bilir. Bu not, yenileme ile baştan yazma arasındaki seçimi tartışmak için ortak bir zemin oluşturur. Notunuzu iletişim formundan gönderirseniz eski yazılımınız için hangi yolun uygun olduğunu birlikte değerlendirebiliriz.

Bütün yazılar