Excel tablolarından web uygulamasına ne zaman geçilmeli?
Excel'in hangi işlerde yeterli olduğunu, web uygulamasına geçiş zamanını gösteren işaretleri, geçişte nelerin değiştiğini ve tablonuzu veri kaybetmeden nasıl taşıyacağınızı öğrenin.
Excel, işletmelerin en çok kullandığı iş araçlarından biridir. Sipariş listeleri, stok sayımları, servis talepleri, fiyat listeleri ve prim hesapları çoğu zaman bir Excel dosyasında başlar. Dosya büyüdükçe ve onu kullanan kişi sayısı arttıkça, başlangıçta pratik olan tablo ortak bir iş aracına dönüşür ve sınırları görünmeye başlar. Bu yazıda Excel'in hangi işlerde hâlâ en doğru araç olduğunu, web uygulamasına geçme zamanının geldiğini gösteren işaretleri, geçişte nelerin değiştiğini ve geçişin veri kaybetmeden nasıl planlanacağını bulacaksınız.
Excel hangi işlerde hâlâ en doğru araçtır?
Her tablonun bir uygulamaya dönüştürülmesi gerekmez. Excel tek kişinin kullandığı listelerde, bir defalık hesaplamalarda, başka sistemlerden alınan verinin analizinde ve yeni bir sürecin denendiği ilk haftalarda hızlı ve esnektir. Bir fikri sınamak için Excel'de basit bir tablo kurmak, aynı iş için yazılım geliştirtmekten çok daha ucuzdur. Örneğin bir satış müdürünün yalnız kendi hedeflerini izlediği bir tablo, başka kimse kullanmıyorsa bir uygulamaya dönüştürülmeyi gerektirmez. Sorun, tablonun birden fazla kişinin her gün dayandığı ortak bir kayıt sistemine dönüştüğü anda başlar.
Geçiş zamanının geldiğini hangi işaretler gösterir?
Aşağıdaki durumlardan birkaçı aynı anda yaşanıyorsa, tablonun bir web uygulamasına taşınmasını değerlendirmenin zamanı gelmiştir.
- Aynı dosyayı birden fazla kişi düzenliyor ve hangi kopyanın güncel olduğu sık sık soruluyor.
- Dosya adları son, son2 ve kesin son gibi eklerle çoğalıyor.
- Bir çalışan her hafta farklı dosyaları birleştirmekle uğraşıyor.
- Formülleri yalnız bir kişi anlıyor ve o kişi izne çıktığında iş yavaşlıyor.
- Bir formülün yanlışlıkla silinmesi, fark edilmeden yanlış rakamların kullanılmasına yol açıyor.
- Fiyat, maliyet ya da maaş gibi bilgilerin herkes tarafından görülmemesi gerekiyor.
- Bir kaydı kimin, ne zaman değiştirdiğini bilmeniz gerekiyor.
- Aynı veri hem Excel'e hem ERP'ye ayrı ayrı giriliyor.
- Saha ekibi ya da bayiler bilgiye telefondan ulaşmak istiyor.
Dosyanın büyüklüğü de bir işarettir, ama genellikle sonuncusudur. Bir Excel çalışma sayfası en fazla 1.048.576 satır alabilir. Ortak kullanımdan doğan sorunlar ise çoğu zaman bu sınıra gelinmeden çok önce başlar.
Web uygulamasına geçince ne değişir?
Excel dosyasında ekran, kurallar ve veri aynı yerde durur. Hücreye yazılan değer hem veridir hem de ekranın parçasıdır, kuralı ise hücredeki formül taşır. Web uygulamasında bu üç katman birbirinden ayrılır. Kullanıcılar tarayıcıdan açılan ekranlarla çalışır. Kurallar sunucuda işletilir ve kullanıcı tarafından değiştirilemez. Veri ise düzenli yedeklenen ve erişimi denetlenen bir veritabanında tutulur. Bu katmanların hepsi, işletmenin kendi sunucusunda ya da bulutta çalışan altyapının üzerinde durur.
| Konu | Excel dosyasında | Web uygulamasında |
|---|---|---|
| Güncel kopya | Her kullanıcının elinde ayrı bir kopya olabilir | Herkes aynı veriyle çalışır |
| Yetki | Dosyayı açan kişi çoğu zaman her şeyi görür | Her rol yalnız kendisine açılan kayıtları görür |
| Veri girişi | Hücre kuralları kolayca atlanabilir ya da silinebilir | Hatalı değer kayıt sırasında reddedilir |
| Değişiklik geçmişi | Kimin neyi değiştirdiği çoğu zaman izlenemez | Her değişiklik kişi ve zamanla kaydedilebilir |
| Aynı anda çalışma | Paylaşılan dosyada çakışmalar ve üzerine yazmalar yaşanabilir | Birçok kullanıcı aynı anda kayıt girer |
| Diğer sistemler | Veri elle kopyalanır | ERP ve diğer sistemlerle otomatik veri alışverişi kurulabilir |
Bir örnekte geçiş nasıl görünür?
Servis taleplerini ortak bir Excel dosyasında izleyen bir teknik servis firmasını düşünelim. Dosyada her satır bir talebi, satırın rengi ise talebin durumunu gösterir. Teknisyenler gün sonunda ofisi arar ve satırlar telefonda alınan bilgilerle güncellenir. Bir müşteri talebinin ne durumda olduğunu sorduğunda verilen cevap, dosyayı en son kimin güncellediğine bağlıdır.
Web uygulamasında aynı iş farklı yürür. Talep bir formla açılır ve zorunlu alanlar eksikse kaydedilmez. Talep bir teknisyene atanır ve teknisyen durumu telefonundaki tarayıcıdan günceller. Her durum değişikliği kişi ve zamanla birlikte kaydedilir. Yönetici açık talepleri, bekleme sürelerini ve teknisyen başına iş yükünü ayrı bir dosya hazırlamadan görür. Ay sonu raporu için ise liste Excel'e aktarılır.
Geçişin maliyetini neler belirler?
Excel'den web uygulamasına geçişin maliyetini dosyanın satır sayısından çok, dosyanın taşıdığı kurallar ve bağlantılar belirler. Aşağıdaki etkenler hem süreyi hem de bütçeyi doğrudan etkiler.
- Kullanıcı rollerinin ve yetki kurallarının sayısı
- Hesaplama, onay ve bildirim kurallarının karmaşıklığı
- ERP ya da başka sistemlerle kurulacak veri alışverişinin kapsamı
- Mevcut verinin ne kadar temiz olduğu
- Uygulamanın telefondan ve internet olmadan da kullanılıp kullanılmayacağı
Geçiş nasıl planlanır?
Excel'den web uygulamasına geçiş, dosyanın ekranlara olduğu gibi kopyalanması değildir. Asıl iş, tablonun yıllar içinde biriktirdiği kuralların açık hâle getirilmesidir. Aşağıdaki sıra çoğu projede işe yarar.
- Kullanılan dosyaların listesini çıkarın. Her dosya için kimin kullandığını ve hangi sayfaların ve formüllerin gerçekten önemli olduğunu not edin.
- En çok zaman kaybettiren ya da en çok hataya yol açan tek bir süreçle başlayın.
- Formüllerin ve renk kodlarının anlattığı kuralları sade cümlelerle yazın. Kırmızı satırın onay beklediği anlamına gelmesi gibi yazılı olmayan kurallar da bu listeye girer.
- Veriyi temizleyin. Aynı müşterinin farklı yazılışları, boş zorunlu alanlar ve birleştirilmiş hücreler aktarımdan önce düzeltilmelidir.
- İlk sürümü hazırlayın ve mevcut veriyi doğrulayarak aktarın. Doğrulamadan geçemeyen satırlar gerekçesiyle ayrı bir listede raporlanmalıdır.
- Kullanıcılara yeni ekranları gerçek kayıtlar üzerinden gösterin ve ilk haftalarda gelen soruları toplayın.
- Kısa bir süre iki yolu birlikte kullanın, sonuçları karşılaştırın ve fark kalmadığında eski dosyayı yalnız okunur hâle getirin.
Excel tamamen bırakılmalı mı?
Hayır. Excel analiz ve raporlama için güçlü bir araç olmaya devam eder. İyi tasarlanmış bir web uygulaması listelerini Excel'e aktarmaya ve toplu güncellemeler için Excel'den veri almaya izin verir. Böylece kayıtların asıl yeri uygulama olur, Excel ise bu kayıtları incelemek ve analiz etmek için kullanılır. Geçişten sonra Excel'de hazırlanmaya devam eden raporların listesini de tutun. Bu liste, uygulamaya sonraki aşamada eklenecek raporları gösterir.
Uygulamanın telefondan da kullanılması gerekiyorsa web ile mobil arasındaki seçimi web uygulaması mı, mobil uygulama mı yazısında bulabilirsiniz.
Geçişe nereden başlamalı?
İlk adım olarak bir hafta boyunca tablonuzla ilgili yaşanan sorunları not edin. Kimin hangi dosyayı beklediğini, hangi rakamın kaç kez düzeltildiğini ve hangi bilginin iki kez girildiğini yazmak, geçişin önceliklerini kendiliğinden ortaya çıkarır.
Alterra Yazılım çok kullanıcılı, rol ve yetki tanımlı web uygulamaları geliştirir. Bu uygulamalar işletmenin kendi sunucusunda ya da bulutta çalışır ve ERP ile birlikte kurulur. Excel ve benzeri dosyalardaki veriler toplu olarak okunur, aktarımdan önce doğrulanır ve hatalı satırlar ayrıca raporlanır. Ayrıntıları dosyadan aktarım bölümünde bulabilirsiniz. Tablonuzu ve onunla yürüttüğünüz işi anlatmak için iletişim formunu kullanabilirsiniz.