Yazılım bakım ve destek sözleşmesinde hangi maddeler bulunmalı?
Bakım ile destek arasındaki farkı, yanıt ve çözüm sürelerinin nasıl yazılacağını, güvenlik, yedekleme, ücret ve sözleşme sonu maddelerini bir kontrol listesiyle öğrenin.
Bir yazılım teslim edildiği gün tamamlanmış olmaz. Kullanım sırasında hatalar ortaya çıkar, işletim sistemleri ve tarayıcılar güncellenir, güvenlik açıkları kapatılmalıdır ve mevzuat değiştikçe yazılımın da değişmesi gerekir. Bakım ve destek sözleşmesi, bu işlerin kim tarafından, ne kadar sürede ve hangi bedelle yapılacağını belirler. Belirsiz bir sözleşme, sorunun en acil olduğu anda tartışmaya yol açar. Bu yazıda bakım ile destek arasındaki farkı, sözleşmede bulunması gereken maddeleri ve sözleşmeyi imzalamadan önce kontrol edilecek noktaları bulacaksınız.
Bakım ile destek arasındaki fark nedir?
Destek, kullanıcıların sorularının cevaplanması ve günlük kullanımda yaşanan sorunların çözülmesidir. Bir kullanıcının sisteme giremediği ya da bir raporun beklenen sonucu vermediği durumlar destek talebidir.
Bakım ise yazılımın zaman içinde çalışır durumda kalmasını sağlayan işleri kapsar. Hata düzeltmeleri, işletim sistemi, tarayıcı ve veritabanı sürümlerine uyum, güvenlik güncellemeleri ve küçük iyileştirmeler bakım kapsamındadır. Yeni ekranlar ve yeni süreçler ise çoğu zaman bakımın değil yeni geliştirmenin konusudur. Sözleşmede bu ayrımın açıkça yapılması, hangi talebin ayrıca ücretlendirileceği konusundaki tartışmaları önler.
Sözleşmenin kapsamı nasıl tanımlanmalı?
Kapsam maddesi, sözleşmenin hangi yazılımı, hangi modülleri ve hangi ortamları içerdiğini sayar. Canlı ortamın yanında deneme ortamının da kapsamda olup olmadığı yazılmalıdır. ERP ya da e-ticaret sitesi gibi bağlantılı sistemlerde yaşanan sorunların nasıl ele alınacağı da belirtilmelidir. Donanım arızaları, internet bağlantısı sorunları ve üçüncü taraf yazılımların kendi hataları çoğu sözleşmede kapsam dışıdır. Bu durumda bile sorunun kaynağını bulmak için ilk incelemeyi kimin yapacağı yazılı olmalıdır.
Yanıt ve çözüm süreleri nasıl belirlenir?
Yanıt süresi, talebin alınıp üzerinde çalışılmaya başlanmasına kadar geçen süredir. Çözüm süresi ise sorunun giderilmesine ya da geçici bir yolla işin devam ettirilmesine kadar geçen süredir. Sözleşmede yalnız yanıt süresinin yazılması, talebe hızlı cevap verildiği hâlde sorunun günlerce sürmesine izin verir. Bu yüzden iki süre de sorunun önem derecesine göre ayrı ayrı yazılmalıdır.
| Önem derecesi | Örnek durum | Beklenen tepki |
|---|---|---|
| Kritik | Yazılım hiç açılmıyor ya da sipariş alınamıyor | Mesai dışında da en kısa sürede müdahale |
| Yüksek | Önemli bir işlem hatalı sonuç veriyor ama geçici bir yol var | Aynı iş günü içinde müdahale |
| Normal | Bir raporda biçim hatası var | Planlı bir güncellemede düzeltme |
| İstek | Yeni bir alan ya da yeni bir rapor isteniyor | Değerlendirme ve ayrı fiyatlandırma |
Tablodaki tepkiler bir örnektir. Kendi işiniz için gerçekçi süreleri, yazılımın durduğu her saatin işletmenize maliyetine göre belirleyin. Mesai saatleri, resmî tatiller ve mesai dışındaki acil durumlarda ulaşılacak kanal da sözleşmede yazılı olmalıdır.
Sözleşmede başka hangi maddeler bulunmalı?
Talepler hangi kanaldan iletilir?
Taleplerin e-posta, telefon ya da bir talep takip sistemi üzerinden mi iletileceği belirlenmelidir. Her talebin bir numarası, açılış zamanı ve durumu olmalıdır. Yazılım firmasının her ay talep sayısını, sürelerini ve tekrar eden sorunları gösteren kısa bir rapor sunması, sözleşmenin işleyip işlemediğini görmenin en kolay yoludur.
Yazılım nasıl izlenecek?
Sorunların bir kısmı, kullanıcı fark etmeden önce izleme yoluyla görülebilir. Sözleşmede yazılımın hangi göstergelerle izleneceği yazılabilir. Sunucunun çalışıp çalışmadığı, zamanlanmış işlerin başarıyla tamamlanıp tamamlanmadığı ve disk alanının dolup dolmadığı bu göstergelere örnektir. Bir uyarı oluştuğunda kime haber verileceği de belirtilmelidir. Arka planda çalışan servislerde her çalışmanın günlüğe yazılması ve sorun çıktığında haber verilmesi, izleme için iyi bir başlangıçtır.
Planlı bakım çalışmaları nasıl duyurulur?
Güncellemeler ve sunucu bakımları kısa kesintilere yol açabilir. Planlı çalışmaların hangi saatlerde yapılacağı, kullanıcılara ne kadar önceden haber verileceği ve kesintinin en fazla ne kadar sürebileceği yazılmalıdır. Yoğun satış dönemlerinde ya da ay sonu kapanışında yapılmaması gereken çalışmalar da sözleşmede belirtilmelidir.
Uyumluluk güncellemeleri kimin sorumluluğundadır?
Yazılımın çalıştığı işletim sistemi, tarayıcı ve veritabanı sürümleri değiştikçe uyum çalışması gerekir. Hangi sürümlerin destekleneceği ve uyum çalışmasının bakım bedeline dahil olup olmadığı yazılmalıdır. Mevzuat değişiklikleri de ayrı bir konudur. Örneğin bir elektronik belge biçimi değiştiğinde gereken güncellemenin kim tarafından ve hangi bedelle yapılacağı önceden belirlenmelidir.
Güvenlik ve kişisel veriler nasıl ele alınır?
Bakım yapan yazılım firması çoğu zaman sistemlere ve verilere erişir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verilerin veri sorumlusu adına başka biri tarafından işlenmesi hâlinde, güvenlik tedbirlerinin alınmasında iki tarafı birlikte sorumlu tutar. Bu nedenle sözleşmede uzaktan erişimin nasıl yapılacağı, erişim kayıtlarının tutulması, güvenlik güncellemelerinin ne kadar sürede uygulanacağı ve bir veri ihlali fark edildiğinde işletmenin ne kadar sürede bilgilendirileceği yazılmalıdır. Kanunun yazılımla ilgili kurallarını kişisel verileri koruyan yazılım rehberinde bulabilirsiniz.
Yedekleme ve geri dönüş nasıl güvence altına alınır?
Yedeklerin kim tarafından, ne sıklıkla ve nereye alınacağı yazılmalıdır. Yedeklerin geri yüklenebildiğinin düzenli olarak denenmesi ise en az yedek almak kadar önemlidir. Sözleşme iki soruyu da cevaplamalıdır. Bir arızada en fazla ne kadar süreye ait verinin kaybı göze alınabilir ve sistem en geç ne kadar sürede yeniden çalışır hâle gelmelidir? Alterra Yazılım'ın geliştirdiği Yedek+, veritabanı yedeklerini işletmenin seçtiği depolama alanına alır ve yedeği ayrı bir ortama geri yükleyip sorgu çalıştırarak gerçekten geri döndüğünü doğrular.
Ücret nasıl belirlenir?
Bakım bedeli sabit aylık ya da yıllık bir tutar, önceden satın alınan bir saat paketi ya da bu ikisinin birleşimi olabilir. Sabit tutarın hangi işleri kapsadığı, paketi aşan işlerin nasıl ücretlendirileceği ve bedelin hangi dönemlerde, hangi ölçüye göre güncelleneceği yazılmalıdır.
Sözleşme sona erdiğinde ne olur?
Bir gün başka bir firmayla çalışmaya karar verebilirsiniz. Bu durumda kaynak kodun, belgelerin, sunucu erişimlerinin ve verilerin nasıl teslim edileceği ve geçiş döneminde ne kadar destek verileceği sözleşmede yer almalıdır. Kaynak kod ve kullanım hakları için yazılı düzenlemenin neden önemli olduğunu teklif karşılaştırma rehberinde bulabilirsiniz.
İmzalamadan önce neler kontrol edilmeli?
- Bakım, destek ve yeni geliştirme arasındaki ayrım açıkça yapılmış mı?
- Yanıt ve çözüm süreleri önem derecesine göre ayrı ayrı yazılmış mı?
- Mesai dışındaki acil durumlar için bir kanal tanımlanmış mı?
- Yedeklerin geri yükleme denemesi sözleşmede yer alıyor mu?
- Güvenlik güncellemeleri ve veri ihlali bildirimi için süre belirlenmiş mi?
- Aylık raporun içeriği tanımlanmış mı?
- Sözleşme sona erdiğinde teslim edilecekler listelenmiş mi?
Nereden başlamalı?
Elinizde bir bakım sözleşmesi varsa onu yukarıdaki listeyle karşılaştırın ve cevabı belirsiz kalan maddeleri not edin. Henüz bir sözleşme yoksa son altı ayda yaşanan sorunları ve bunların ne kadar sürede çözüldüğünü listeleyin. Bu liste, gerçekçi önem derecelerini ve süreleri belirlemek için sağlam bir başlangıç noktasıdır.
Alterra Yazılım, ECOL ailesinin yazılım geliştirme şirketidir. Geliştirdiği ürünlerde satış, kurulum ve müşteri ilişkisini ECOL Bilişim Teknolojileri yürütür. Yeni bir yazılım projesinde bakım ve destek beklentilerinizi baştan konuşmak için iletişim formunu kullanabilirsiniz.