Hazır paket yazılım ile özel yazılım arasında nasıl seçim yapılır?
Hazır paket yazılımın ve özel yazılımın hangi durumda öne çıktığını, karar verirken bakılacak ölçütleri ve ikisinin entegrasyonla birlikte nasıl kullanılabileceğini öğrenin.
Bir işletme sipariş, stok, saha satışı ya da müşteri hizmetleri için yazılım aradığında önünde iki yol bulur. Birinci yol, birçok işletmenin ortak kullandığı hazır paket yazılımı satın almaktır. İkinci yol, işletmenin kendi iş akışına göre özel yazılım geliştirtmektir. Bu karar yalnız ilk yılın bütçesini belirlemez. Yazılımın yıllar boyunca işe ne kadar uyacağını, bir değişikliğin ne kadar süreceğini ve verinin kimin denetiminde kalacağını da belirler. Bu yazıda iki seçeneğin ne anlama geldiğini, hangi durumda hangisinin öne çıktığını, karar verirken bakılacak ölçütleri ve ikisinin birlikte nasıl kullanılabileceğini bulacaksınız.
Hazır paket ve özel yazılım ne anlama gelir?
Hazır paket yazılım, aynı ihtiyaca sahip çok sayıda işletme için geliştirilir ve lisans ya da abonelik karşılığında kullanılır. Muhasebe programları, ERP'ler (muhasebe, stok ve cari kayıtlarını tek yerde tutan kurumsal kaynak planlama yazılımları) ve e-ticaret altyapıları bu gruba girer. Üretici yazılımı geliştirir, günceller ve yeni sürümlerin içeriğine kendisi karar verir. İşletme ise çoğunlukla kendi akışını paketin sunduğu akışa uyarlar.
Özel yazılım tek bir işletmenin iş akışına göre tasarlanır ve geliştirilir. Hangi ekranın olacağına, hangi kuralın nasıl çalışacağına ve yazılımın hangi sistemlerle veri alışverişi yapacağına işletme karar verir. Geliştirme bedeli proje süresince ödenir, sonraki bakım ve geliştirmeler ayrı bir anlaşmayla yürür. Kaynak kodun ve kullanım haklarının kimde kalacağını sözleşme belirler.
| Ölçüt | Hazır paket | Özel yazılım |
|---|---|---|
| Kullanıma başlama | Kurulum ve ayarlarla kısa sürede başlanır | Analiz ve geliştirme süresi gerekir |
| İlk maliyet | Lisans ya da abonelik bedeli | Geliştirme bedeli |
| İşe uyum | İşletme paketin akışına uyar | Yazılım işletmenin akışına uyar |
| Yeni özellikler | Üreticinin planına bağlıdır | İşletmenin önceliklerine göre planlanır |
| Bağımlılık | Üreticiye ve lisans koşullarına bağlıdır | Geliştiriciye ve sözleşme koşullarına bağlıdır |
Hangi durumlarda hazır paket daha doğru seçimdir?
Hazır paketin en büyük avantajı, başka işletmelerin de kullandığı ve sınanmış bir akışı hemen kullanmaya başlamaktır. Aşağıdaki durumlarda hazır paket genellikle daha doğru seçimdir.
- İş süreciniz sektördeki diğer işletmelerle büyük ölçüde aynıdır ve sizi rakiplerinizden ayıran bir yanı yoktur.
- Süreç muhasebe, bordro ya da e-Fatura gibi mevzuata bağlı bir alandadır ve yasal değişiklikleri üreticinin izlemesi işinizi kolaylaştırır.
- Yazılımı kısa sürede kullanmaya başlamanız gerekir.
- Bünyenizde yazılımı izleyecek ve geliştirmeleri yönetecek bir ekip yoktur.
- Paketin deneme sürümü, kendi verilerinizle yaptığınız denemede olmazsa olmaz ihtiyaçlarınızın tamamını karşılar.
Son madde özellikle önemlidir. Tanıtım sunumunda her işlem kolay görünür. Paketi kendi ürün listeniz, kendi müşterileriniz ve kendi fiyat kurallarınızla denediğinizde eksik kalan noktalar ortaya çıkar.
Hazır paketi denerken nelere bakılmalı?
Deneme sürecini, paketi gerçek bir iş gününe sokacak biçimde planlayın. Aşağıdaki kontroller çoğu işletme için iyi bir başlangıçtır.
- Ürün listenizi ve müşteri kartlarınızı pakete aktarın ve aktarımın ne kadar emek istediğini not edin.
- En karmaşık fiyat ve iskonto kuralınızla gerçek bir sipariş oluşturun.
- En sık kullandığınız üç raporu paketten almaya çalışın.
- Bir kullanıcının yalnız kendi kayıtlarını görmesi gibi yetki kurallarınızı tanımlayın.
- Girdiğiniz verilerin tamamını paketten dışarı alın ve çıkan dosyanın kullanılabilir olup olmadığına bakın.
Özel yazılım hangi durumlarda öne çıkar?
Özel yazılım, işin işletmeye özgü olduğu ve bu farkın işletmeye değer kattığı yerlerde öne çıkar. Bayi grubuna göre değişen fiyat ve iskonto kuralları, firmaya özel bir üretim takibi ya da birden fazla sistemi tek bir onay akışında birleştiren bir süreç bu duruma örnektir. Aşağıdaki işaretler özel yazılımı değerlendirmenin zamanı geldiğini gösterir.
- Hazır paketi kullanabilmek için işinizi zorlama yöntemlerle değiştirmeniz gerekiyor.
- Paketin çevresinde Excel tabloları, elle tutulan listeler ve iki kez girilen veriler çoğalıyor.
- Yazılımın ERP, e-ticaret sitesi, banka ya da kargo sistemleriyle paketin desteklemediği biçimde veri alışverişi yapması gerekiyor.
- Kullanıcı sayınız arttıkça kullanıcı başına ödenen lisans bedeli, geliştirme ve bakım maliyetini geçmeye başlıyor.
- Verinin nerede tutulacağı ve kimin erişeceği konusunda paketin sunmadığı bir denetime ihtiyacınız var.
Özel yazılımın bedeli yalnız geliştirme maliyetinden oluşmaz. Yazılımın yıllar boyunca bakımı, güncellenmesi ve barındırılması da hesaba katılmalıdır. Bu nedenle özel yazılım kararı, işletmenin yazılımı uzun süre sahiplenmeye hazır olmasını gerektirir.
Karar verirken hangi ölçütlere bakılmalı?
İki yolu karşılaştırmanın en sağlıklı yöntemi, aynı soruları her seçenek için ayrı ayrı cevaplamaktır. Aşağıdaki liste bu karşılaştırma için bir çerçeve sunar.
- Olmazsa olmaz ihtiyaçlarınızı, olsa iyi olacak ihtiyaçlardan ayırarak yazın ve her hazır paketi bu listeyle sınayın.
- Birkaç yıllık dönem için lisans ya da abonelik, kurulum, uyarlama, eğitim, bakım ve barındırma giderlerini birlikte hesaplayın. Toplam maliyet yerine yalnız ilk yılın tutarına bakmak yanıltıcı olur.
- Süreçlerinizin ne sıklıkla değiştiğini değerlendirin. Sık değişen bir süreçte hazır pakette üreticinin takvimini beklemek, özel yazılımda ise her değişikliğin bedelini ödemek gerekir.
- Yazılımın veri alışverişi yapması gereken sistemleri listeleyin ve her biri için entegrasyonun nasıl kurulacağını sorun.
- Verilerinizi istediğiniz zaman eksiksiz dışarı alıp alamayacağınızı öğrenin. Üretici ya da geliştiriciyle yollar ayrılırsa ne olacağı yazılı olmalıdır.
- Seçilen yol ne olursa olsun, işletme içinde kararları veren ve yazılımı sahiplenen bir kişi belirleyin.
Hazır paket ile özel yazılım birlikte kullanılabilir mi?
Birçok işletmede doğru cevap ikisinin birleşimidir. Muhasebe ve stok gibi standart işler hazır bir ERP'de yürür. İşletmeye özgü bayi portalı, saha satış uygulaması ya da rapor ekranı ise özel yazılım olarak geliştirilir ve ERP'ye entegrasyonla bağlanır. Entegrasyon, iki sistemin veriyi elle yeniden girmeye gerek kalmadan birbirine aktarmasıdır.
Bu modelde hazır paketin kendi koduna mümkün olduğunca az dokunulmalıdır. Paketin içine yapılan derin değişiklikler, üreticinin her yeni sürümünde yeniden elden geçirilmek zorunda kalır. Paketin dışında çalışan ve paketle tanımlı bir bağlantı noktası üzerinden konuşan özel yazılım ise paketin güncellemelerinden çok daha az etkilenir. Bu bağlantı noktalarının nasıl çalıştığını API nedir yazısında bulabilirsiniz.
Alterra Yazılım'ın geliştirdiği ürünler de bu yapıya göre tasarlanır. Bayim+ bayilerin sipariş verdiği bir portal, Rotam+ ise saha satış ekipleri için bir mobil uygulamadır. İki ürün de onaylanan siparişleri işletmenin ERP'sine aktarır. Muhasebe ve stok kayıtları ERP'de kalır, bayi ve saha tarafındaki iş ise bu ürünlerde yürür.
Karar sürecine nereden başlamalı?
Karar vermeden önce yapılacak işler kısa bir listeye sığar.
- Bugünkü iş akışınızı ve sizi zorlayan noktaları yazın. Bu çalışma için ihtiyaç dokümanı rehberinden yararlanabilirsiniz.
- Olmazsa olmaz ihtiyaçlarınızı karşılama ihtimali olan iki ya da üç hazır paketi kendi verilerinizle deneyin.
- Paketlerin karşılamadığı kısım için özel yazılım ya da entegrasyon tahmini isteyin.
- Seçenekleri birkaç yıllık toplam maliyetle ve yukarıdaki ölçütlerle yan yana koyun.
Alterra Yazılım, ECOL ailesinin yazılım geliştirme şirketi olarak hem kendi ürün ailesini geliştirir hem de kurumlara özel yazılım ve entegrasyon projeleri üstlenir. Hangi yolun işletmenize uygun olduğunu birlikte değerlendirmek için iletişim formundan ihtiyacınızı kısaca yazabilirsiniz.